પર્યાવરણ
 પ્રયોગશાળા

Education Department

Government of Gujarat

માહિતી સંગ્રહ

છોટાઉદેપુર જિલ્લાની છોટાઉદેપુર તાલુકાની રાણીખેડા પ્રાથમિક શાળામાં સરસ કિચન ગાર્ડન તૈયાર થઈ શકે છે તેનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ


આ શાળામાં બાળકો અને શાળાના સ્ટાફ મિત્રોએ સાથે મળીને ખૂબ જ ઉચ્ચ કક્ષાનો સ્કૂલ નર્સરી ગાર્ડન તૈયાર કર્યો છે. શાળામાં અલગ અલગ શાકભાજીનું ખૂબ જ મબલખ ઉત્પાદન થાય છે જેનો ઉપયોગ મધ્યાહન ભોજનમાં કરવામાં આવે છે.

ફૂલનું ઉત્પાદન ઓવનગઢ પ્રાથમિક શાળા, તા. સાયલા, જિ. સુરેન્દ્રનગર


ઓવનગઢ પ્રાથમિક શાળામાં પર્યાવરણ પ્રયોગશાળા અંતર્ગત ફૂલોનું ઉત્પાદન કરવામાં આવેલ હતું. જેમાંથી ઉપજેલી રકમ 500 રૂપિયાને એકમ કસોટી માં જે બાળકોએ સારો દેખાવ કર્યો હતો તેમને આપવામાં આવ્યા.

જૈવિક ખેતી દ્વાર કિચન ગાર્ડન - આકરુન્દ પ્રાથમિક શાળા, તા. ધનસુરા, જિ. અરાવલી


આકરૂન્દ આદર્શ પ્રાથમિક શાળા પરિસરમાં શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓના સહિયારા પ્રયત્નો થકી કિચન ગાર્ડન તૈયાર કરવાનું અનોખું અભિયાન ઉપાડ્યું. આજે દિન પ્રતિદિન રાસાયણિક ખાતરના બેફામ ઉપયોગના કારણે જમીનની ફળદ્રુપતા ઘટતી રહી છે. અને રાસાયણિક ખાતરના ઉપયોગ થી તૈયાર થયેલ અનાજ અને શાકભાજી આરોગવાના કારણે આજે મનુષ્યનું શરીર અનેક રોગોનું ઘર બની ચુક્યું છે. પંજાબ જેવા રાજ્યમાં તો રાસાયણિક ખાતરના અતિશય વપરાશને કારણે કેંસર જેવી જીવલેણ બિમારી નો ભોગ લોકો બની રહ્યા છે. જો રાસાયણિક ખાતર નો વપરાશ ઘટાડીને કુદરતી ખાતર્નું મહત્વ સમજી સજીવ ખેતી તરફ પાછું વળવું એ માનવ જાતની જરૂરિયાત છે. ત્યારે આકરૂન્દ આદર્શ પ્રાથમિક શાળાના વિદ્યાર્થીઓ આ બાબતે અત્યારથી જ જાગૃત બને હે હેતુથી તેઓને સમ્જૂતી આપવામાં આવી. જાણીતા સામાજીક કાર્યકર્તા અને પ્રખર ગાંધીવાદી સુરેશભાઈ પુનડીયાને બોલાવી વિદ્યાર્થીઓ સાથે સંવાદનું આયોજન કરવામં આવ્યું. વિદ્યાર્થીઓ એ રાસાયણિક ખાતરની ભયાનકતા અને કુદરતી ખાતરના ફાયદાઓ વિષે જાણકારી મેળવી અને ત્યાર બાદ શાળા કક્ષાએ જ સજીવ ખેતી દ્વારા કિચન ગાર્ડન તૈયાર કરવાનું અભિયાન ઉપાડ્યું. શાળા ઉત્સાહી શિક્ષક નિમેશભાઈ પટેલ, ભવદીપભાઈ પટેલ સૌ સથી શોક્ષકો અને પ્રવાસી શિક્ષક સંદિપભાઈની મદદથી એક સુદર કિચન ગાર્ડન તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. જે અંતરગત શાળા પરિસરમાં જ મેથી, મૂળા, રિંગણી, મરચી, પાલક , ડુંગળી, બટાટા, ધાણા જેવી શાકભાજીનો ઉછેર કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ કિચન ગાર્ડનની સાર સંભાળ શિક્ષકોના માર્ગદર્શન હેઠળ વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા રાખવામાં આવે છે. અને આ શાકભાજી ઉગાડવામાં કોઇ પન જાતના રાસાયણીક ખાતરનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી. યોગ્ય સમયે પિયત આપવું, કુદરતી ખાતર તરીકે છાણિયું ખાતર, લીંબોળીનું તેલ, રાખ, જેવા કુદરતી ખાતરનો ઉપયોગ માં લેવામાં આવી રહ્યા છે. આ નવતર પ્રયોગ થકી વિદ્યાર્થીઓ ખેતી વિષેની મહિતિ થી અવગત થયા અને કુદરતી ખતરના ફાયદાઓ વિશે જાણકારી પ્રાપ્ત થવા લાગી. પ્રયોગ માટે શિક્ષકોનો હકારત્મ્ક અભિગમ ઉપકારક સાબિત થઈ રહ્યો છે.

અભ્યાસક્રમ વિષયવસ્તુ - જળ



આ મહિનામાં જળ સંદર્ભમાં શાળામાં કેવી પ્રવૃત્તિ કરાવી શકાય તેના માટે આ સંદર્ભ વિડીયો છે.

પર્યાવરણ પ્રયોગશાળામાં ઔષધબાગ વિશે માહિતી આપતો ધોરણ 4 નો વિદ્યાર્થી મોહમ્મદ - કેશરપુરા પ્રાથમિક શાળા, સાબરકાંઠા



ધોરણ ૪ નો વિધાર્થી કેટલા આત્મવિશ્વાસ સાથે ઔષધ-બાગ વિષે સમજણ આપી રહ્યો છે તે આપ સૌ નિહાળો.

આપના પ્રશ્નો, સમસ્યા, સૂચન, પ્રતિભાવ આપવા evslabgujarat@gmail.com પર આપ ઇમેલ કરી શકો છો.